มาตราตัวสะกดมาตรากก ได้แก่ คำที่มีตัว ก สะกด เป็นตัวสะกดตรงตามมาตรา เช่น ลาก ปลอก หมึก 

และมีพยัญชนะอื่น ที่ออกเสียงเหมือน ก สะกดซึ่งเรียนว่าตัวสะกดไม่ตรง  มีอยู่ ๓ ตัวคือ 

ข เป็นตัวสะกด เช่น สุข เลข สุนัข

ค เป็นตัวสะกด เช่น โรค ภาค วรรค ยุค

ฆ เป็นตัวสะกด เช่น เมฆ …

มาตราแม่ กด คือคำที่ ด เป็นตัวสะกด และคำที่มีเสียงเหมือน ด เป็นตัวสะกดได้แก่คำที่มีตัวสะกดเป็นพยัชนะต่อไปนี้ คือ จ ฉ ช ฌ ซ ฎ ฏ ฑ ฒ ฐ ด ต ถ ท ธ ศ ษ ส อาจเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ตัวสะกดแม่ กด

มาตราตัวสะกดแม่ กม คือคำที่ประสมด้วยสระต่าง ๆ และมี ม เป็นตัวสะกด เช่น กระหม่อม คำราม จริยธรรม ชมรม ถล่ม ทะนุถนอม ทิม ทุ่ม บรรทม บังคม เปรมปรีดิ์ พฤติกรรม ภิรมย์ แยม หยาม อาศรม